Od czerwca br. w wyremontowanym budynku opactwa pobenedyktyńskiego funkcjonuje skarbiec Muzeum Diecezjalnego w Płocku. Jest on częścią składową stałej ekspozycji poświęconej Chrystusowi. Według Listu okólnego „Funkcja pastoralna muzeów kościelnych” Papieskiej Komisji ds. Kościelnych Dóbr Kultury z 15 sierpnia 2001 r., każde muzeum kościelne ma pełnić funkcję pastoralną. Muszą być one tak zorganizowane, by przekazywać to, co święte, piękne, antyczne i co nowe, ponieważ muzeum kościelne jest częścią działalności duszpasterskiej Kościoła.
Taką funkcję duszpasterską ma spełniać w płockim muzeum diecezjalnym stała ekspozycja poświęcona Chrystusowi, składająca się z trzech części: I - Chrystus w malarstwie i rzeźbie, II - Chrystus w Eucharystii i III - Chrystus w życiu świętych. Część II i III - to skarbiec, w którym prezentujemy najpierw zabytki związane z Eucharystią, a więc kielichy, puszki, monstrancje, świeczniki, misy liturgiczne oraz trybularze; a następnie relikwiarze. Uzupełnieniem ekspozycji są szaty liturgiczne (ornaty, dalmatyki i kapa), ołtarzyki polowe oraz pastorały. Prezentowane zabytki pochodzą głównie ze skarbca katedralnego oraz z wielu kościołów płockiej diecezji.
Już od późnej starożytności przy kościołach katedralnych i klasztornych tworzono tzw. skarbce. W odpowiednich szafach lub szkatułach przechowywano przedmioty religijne o szczególnej wartości, które wystawiano podczas ważniejszych uroczystości. Pośród najstarszych „skarbców” Europy trzeba wymienić skarbiec Opactwa Saint-Denis we Francji oraz skarbiec katedralny w Monza we Włoszech. Obydwa były utworzone już w VI wieku. Do najsłynniejszych średniowiecznych skarbców należą: we Włoszech - przy katedrze św. Marka w Wenecji, św. Ambrożego w Mediolanie; w Niemczech - przy katedrze w Kolonii, w Ratyzbonie oraz przy kościele w Akwizgranie (dziś Aachen). W Hiszpanii najpiękniejszy skarbiec znajduje się przy katedrze w Oviedo, a w Irlandii przy katedrze w Clonmacnoise.
Katedra płocka, jako jedna z najstarszych polskich katedr, posiada wiele wspaniałych zabytków złotnictwa. Także niektóre kościoły naszej diecezji, zwłaszcza te „starożytne”, posiadają cenne dzieła złotnicze. Są one nie tylko dumą Kościoła płockiego, ale także przykładami sztuki złotniczej w Polsce czasów średniowiecza, jak np. kielich księcia Konrada Mazowieckiego z ok. 1240 r. czy nieco wcześniejsza czasza puszki czerwińskiej (4 ćw. XII wieku). Do powszechnie znanych dzieł należy relikwiarz hermowy św. Zygmunta fundacji króla Kazimierza Wielkiego z 1370 r. oraz pastorał bp. Andrzeja Krzyckiego z początku XVI wieku.
Z późniejszych darów należy wymienić relikwiarz tablicowy z cząstkami świętych, m.in. Andrzeja Apostoła, Szczepana, Rocha, Urszuli, a także św. Kazimierza. Jest to dar Piotra Dunin-Wolskiego, biskupa płockiego w latach 1577-90. Według prof. Michała Woźniaka (UMK Toruń), jest to jeden z najciekawszych zabytków złotnictwa z przełomu XVI i XVII wieku w Polsce i wymaga szczegółowych badań naukowych.
Znacznie lepiej jest znany Ołtarzyk Ostatniej Wieczerzy, wykonany w Augsburgu przez złotnika Mateusza Walbauma ok. 1610/1620 i ofiarowany katedrze płockiej przez Konstancję Austriaczkę, żonę Zygmunta III Wazy. Z Augsburga pochodzi także monstrancja, tzw. Wielka Monstrancja, wykonana ok. 1680 r. przez Michała Maira. Wedle przekazu ustnego, cytowanego przez abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, monstrancja ta miałaby być darem Zygmunta III Wazy, choć brak na to jakichkolwiek dowodów. Z domem królewskim Wazów wiążą się też fundacje Karola Ferdynanda, biskupa płockiego i wrocławskiego (1640-55). Katedrze płockiej ufundował komplet szat liturgicznych (kapa, ornat i dwie dalmatyki) oraz złoty kielich, na którego spodzie stopy umieszczono herb biskupa oraz inskrypcję: CAROLUS FERDINANDUS/ DEI GRATIA: PRINCEPS POLONIAE: ET SVECIAE: EPISCOPUS: PLOCEN:/SIS/: ET VRATISLAVIENSIS. Inskrypcja ta potwierdza osobę darczyńcy.
Oto tylko kilka przykładów bezcennych zabytków znajdujących się w skarbcu Muzeum Diecezjalnego w Płocku, które koniecznie trzeba obejrzeć. Skarbiec otwarto 12 czerwca w czasie uroczystego poświęcenia opactwa po generalnym remoncie. Od tego dnia do końca września skarbiec odwiedziło ponad 8 tys. gości. Warto dodać, że w pierwszych dwóch dniach, kiedy wstęp był bezpłatny, zanotowaliśmy 2590 zwiedzających.
Na zakończenie trzeba mocno podkreślić, że skarby Kościoła płockiego możemy podziwiać w opactwie pobenedyktyńskim, wyremontowanym dzięki finansowej pomocy Unii Europejskiej z tzw. Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) oraz dzięki dotacji z PKN ORLEN, który sfinansował wyposażenie skarbca.
Skarbiec Muzeum Diecezjalnego w Płocku w sezonie zimowym (od 1 października do 30 kwietnia) można zwiedzać w dni powszednie od środy do soboty w godz. od 10 do 13 i w niedziele od 11 do 14. Serdecznie zapraszamy!