Od 10 lat mieszkam w lokalu komunalnym, do którego nie mam formalnego tytułu. Otrzymałem pozew o opróżnienie lokalu. Jakie są szanse na przyznanie mi mieszkania socjalnego? Czy w przypadku niekorzystnego wyroku mogę się odwołać i gdzie?

Odpowiedź eksperta
Brak tytułu do lokalu komunalnego jest równoznaczny z zajmowaniem go bez umowy najmu lub też innego dokumentu, który potwierdzałby prawo do lokalu. Może to skutkować obowiązkiem odszkodowawczym i pociąga za sobą ryzyko eksmisji. W takiej sytuacji należy niezwłocznie skontaktować się z gminą i złożyć wniosek o uregulowanie tej sprawy.

Nie przedstawił Pan okoliczności, z których wynika ta od 10 lat nieuregulowana sytuacja mieszkaniowa, ale uregulowanie statusu będzie polegało na zawarciu umowy najmu lub na wstąpieniu w stosunek najmu, jeśli są do tego podstawy.

Umowa najmu (por. art. 659 i następne Kodeksu cywilnego) powinna zostać zawarta na piśmie, ale brak zachowania takiej formy prawnej nie skutkuje nieważnością umowy. Z tego też powodu niewykluczone jest, że – z uwagi na wieloletniość (10 lat) okresu nieuregulowania Pańskiej sytuacji mieszkaniowej – doszło do zawarcia umowy najmu tego lokalu mieszkalnego między Panem a gminą. Istnieje możliwość wytoczenia powództwa o stwierdzenie zawarcia umowy najmu. Powództwo także przewidziane zostało w art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, a za Pańskim interesem prawnym w ustaleniu (zawarcia) umowy najmu przemawia większa stabilność sytuacji najemcy mieszkania komunalnego niż sytuacja osoby zajmującej lokal bez tytułu prawnego, a także (występująca w wielu gminach) możność kupienia lokalu komunalnego przez jego najemcę, i to z zastosowaniem bonifikaty.

Pismo odmawiające zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, zajmowanego bez tytułu prawnego, nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Nie można zatem zaskarżyć go w drodze odwołania. Sprawy dotyczące najmu mieszkań komunalnych znajdujących się w zasobie lokalowym gminy mają charakter cywilnoprawny, co oznacza, że swoich praw należy dochodzić w sądzie cywilnym.