Teraz konstytucja

PRAWO Raczej nikogo nie trzeba przekonywać, że obowiązująca od ponad ćwierćwiecza Konstytucja RP powinna zostać zmieniona, bo nie przystaje do wyzwań dotyczących m.in.bezpieczeństwa, przed którymi stoi Polska. Do prac nad jej zmianą przystąpiła też Kancelaria Prezydenta RP – Karola Nawrockiego, ujawniając, że jest on zwolennikiem systemu prezydenckiego. Prezydent już wcześniej zapowiedział stworzenie Rady Konstytucyjnej – gremium, które przygotowałoby projekt. Teraz wśród jego doradców znalazł się m.in. konstytucjonalista prof. Dariusz Dudek, którego zadaniem – jak powiedział Karol Nawrocki – będzie stworzenie, we współpracy z szefem prezydenckiej kancelarii Zbigniewem Boguckim, takiej rady. W jej skład weszłyby autorytety prawne z różnych środowisk politycznych. Ci ludzie zagwarantowaliby, że nowa ustawa zasadnicza będzie strzec suwerenności Polski i eliminować spory kompetencyjne najwyższych organów państwa. Minister Bogucki przypomniał, że dotychczasowa konstytucja wskazuje dwa ośrodki władzy wykonawczej. – To ewenement – stwierdził. – Bo albo mamy ustroje parlamentarno-gabinetowe, w których tę władzę sprawuje premier czy kanclerz, tak jak w Niemczech czy w Austrii, a prezydent jest tylko formalnie głową państwa, albo system prezydencki, jak w USA czy we Francji – dodał. Prezydentowi jest dużo bliżej do systemu prezydenckiego, z zastrzeżeniem, że konstytucja nie będzie pisana „pod siebie”. Przeciwnie – otoczenie prezydenta chciałoby przygotować projekt na 2030 r., kiedy to odbędą się kolejne wybory prezydenckie. /w.d.

Pielgrzymi, wracajcie

ZIEMIA ŚWIĘTA Przewodniczący Konferencji Episkopatu Francji i arcybiskup Marsylii kard. Jean-Marc Aveline zaapelował w Jerozolimie do chrześcijańskich pielgrzymów, by wracali do Ziemi Świętej w geście solidarności z tamtejszymi chrześcijanami.

Kardynał Aveline powiedział, że pielgrzymi powinni przybywać do Ziemi Świętej nie tylko po to, by pogłębić swoją wiarę, ale również po to, by zainteresować się chrześcijanami. Zaapelował o pielgrzymowanie w duchu solidarności z miejscowymi chrześcijanami. Ruch pielgrzymkowy do Ziemi Świętej gwałtownie spadł po wybuchu w 2023 r. wojny w Strefie Gazy. Na okupowanym przez Izrael Zachodnim Brzegu mieszka ok. 50 tys. palestyńskich chrześcijan, którzy potrzebują izraelskich zezwoleń, by udać się do chrześcijańskich sanktuariów w Izraelu i Wschodniej Jerozolimie. /j.k.

Zmiana planów

STREFA GAZY Premier Izraela Beniamin Netanjahu polecił rozpoczęcie negocjacji w sprawie uwolnienia wszystkich zakładników i zakończenia wojny, a jednocześnie przyznał, że jest bliski zatwierdzenia planu ofensywy, której celem jest zajęcie miasta Gazy. O planie było głośno, bo nieco wcześniej izraelski minister obrony Israel Kac zatwierdził nową ofensywę, a armia planowała już prowadzenie wstępnych działań, poprzedzających kampanię, która miała potrwać kilka miesięcy i rozpocząć się od przesiedlenia ok. 1 mln zamieszkujących Gazę cywilów. Netanjahu polecił przyspieszyć plan zdobycia Gazy. Teraz emocje opadły, choć Netanjahu, mówiąc o rozpoczęciu negocjacji, dodał, że cele – uwolnienie wszystkich zakładników i pokonanie palestyńskiego Hamasu – są połączone. Po decyzji o nowej ofensywie na miasto Gaza państwa arabskie zintensyfikowały wysiłki dyplomatyczne. /w.d.

Życie to krótki sen

Pożegnanie Świat polskiej kultury poniósł kolejną stratę. 21 sierpnia w Sopocie w wieku 66 lat zmarł znany artysta Stanisław Joachim Sojka (Soyka). Tego dnia miał wystąpić podczas koncertu „Orkiestra mistrzów” na festiwalu „Top of the Top”. Po wiadomości o jego śmierci telewizja przerwała transmisję wydarzenia muzycznego.

Stanisław Soyka w swojej twórczości łączył jazz, pop, soul, poezję śpiewaną i muzykę klasyczną. Nazywany był poetą dźwięku. Jego charakterystyczny głos i emocjonalny sposób interpretacji sprawiły, że zyskał miano jednego z najwybitniejszych interpretatorów polskiej piosenki.

Urodził się w Żorach, a naukę pobierał w szkole muzycznej w Gliwicach; już jako nastolatek był drugim organistą gliwickiej katedry. W wieku 23 lat zadebiutował na festiwalu Jazz Jamboree, szybko zdobywając uznanie środowiska jazzowego. Współpracował m.in. z Michałem Urbaniakiem, Wojciechem Karolakiem i Tomaszem Stańką. Jako autor i wykonawca zasłynął dzięki utworom takim jak Tolerancja, Cud niepamięci czy interpretacjom poezji Czesława Miłosza i Agnieszki Osieckiej. Viralem w sieci stał się filmik z próby na sopockiej scenie, na którym Soyka śpiewa utwór Życie to krótki sen. /a.k.

Sztuczny problem

RYNEK PRACY Sztuczna inteligencja (AI) nie zastąpi w najbliższym czasie wielu zawodów i miejsc pracy. Rozwój tej technologii będzie przebiegał przez zmianę sposobu pracy, a nie jej eliminację. Kluczowe będzie dostosowanie się do nowych zadań w ramach swojego zawodu – uważają amerykańscy badacze Lukas Freund i Lukas Mann. Transformacja związana z rozwojem AI wpływa na każdego inaczej – nawet wykonujący ten sam zawód mogą doświadczyć różnych jej skutków. Premiowane będą kompetencje trudne do automatyzacji – wszystko, co łączy umiejętności ze zdolnością krytycznego myślenia. /j.k.

Na szarym końcu

POLSKIE INNOWACJE Europejski Ranking Innowacyjności (EIS), porównujący państwa członkowskie UE i inne kraje europejskie, informuje: pod względem innowacyjności Polska zajmuje dalekie, 23. miejsce w UE, i wskazuje, co należy poprawić. Wśród słabości Polski wymieniono niskie nakłady na innowacyjne projekty (tylko 20% średniej unijnej), niską innowacyjność małych i średnich firm oraz niewielki odsetek zagranicznych doktorantów na polskich uczelniach. Nasze mocniejsze strony to aplikacje projektowe, wykorzystanie chmury obliczeniowej oraz odsetek ludności z wykształceniem wyższym. /w.d.

Sami sobie

ZWOLNIENIA KATECHETÓW W wyniku ograniczenia od 1 września lekcji religii w polskich szkołach pracę straci 11 tys. katechetów. To skutek rozporządzenia minister edukacji narodowej, przewidującego zmniejszenie z dwóch do jednej lekcji religii w tygodniu. Zasada nie będzie obowiązywać w szkołach podstawowych, w których (na dzień 15 września) wszyscy uczniowie będą uczęszczać na lekcję religii lub etyki. Jak orzekł Trybunał Konstytucyjny, rozporządzenie podpisano niezgodnie z przepisami prawa oświatowego. Nie było porozumienia między ministrem ds. oświaty a Kościołem katolickim. /j.k.