Jego podstawowym składnikiem, warunkującym to oddziaływanie, są łatwo wchłaniane do krwiobiegu i niemal natychmiast odżywiające mięsień sercowy cukry proste. Ponadto związki flawonoidowe, o zróżnicowanym oddziaływaniu, bardzo korzystnie wpływają na mięsień sercowy, regulują przepuszczalność naczyń włosowatych oraz polepszają ich elastyczność i wytrzymałość, co zmniejsza ryzyko zmian miażdżycowych, zabezpiecza naczynia przed pękaniem, nie dopuszcza do wybroczyn i wylewów grożących paraliżem. Z kolei kwercetyna, jeden z bioflawonoidów, wychwytuje niepożądane dla organizmu, w tym wpływające na rozwój procesu miażdżycowego, wolne rodniki tlenowe. Obecne w miodzie pochodne rutyny, zwłaszcza rutozyd, zapobiegają rozkładowi witaminy C, a równocześnie ułatwiają jej przyswajalność przez organizm.

Zapobieganiu chorobom serca i ich leczeniu sprzyja obecny w większym stopniu w miodzie gryczanym niż w innych miodach łatwo przyswajalny magnez. Spełnia on istotną rolę jako antagonista jonów wapnia, regulując pobudliwość i napięcie nerwowo-mięśniowe oraz rytm serca. Poza tym magnez jest niezbędny do prawidłowego przebiegu procesów życiowych, zwłaszcza metabolicznych, dostarczających energię.

Przyjmowanie miodu gryczanego chroni i odtruwa tak ważne organy jak wątroba i nerki. Tę cenną właściwość w największym stopniu ma miód świeżo wywirowany, który zawiera duży procent fruktozy (51,6%), glukozy i kilku pozostałych cukrów prostych, łatwo przyswajalnych przez organizm, w tym także przez komórki wątroby. Wyższa niż w innych miodach zawartość w nim choliny zabezpiecza organizm przed jej niedoborem, czego konsekwencją mogą być choroby wątroby i nerek. Dlatego też miód gryczany poleca się, podobnie jak akacjowy, osobom cierpiącym na cukrzycę insulinoniezależną. Wyjątkowo duża, w zestawieniu z innymi miodami, obecność w tym miodzie aminokwasów, łatwo przyswajalnego żelaza oraz witaminy C powoduje, że miód gryczany polecany jest w leczeniu niedokrwistości z powodu niedoboru żelaza zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.

Obecność w miodzie gryczanym bogatego zestawu enzymów i biopierwiastków sprawia, że przyjmowanie go wskazane jest również w rekonwalescencji, po zabiegach operacyjnych, zwłaszcza związanych z utratą krwi. Poza tym podawanie miodu gryczanego przynosi dobre efekty w leczeniu wyczerpania psychicznego, w zaburzeniach na tle nerwowym, a także w nerwicy wegetatywnej, w tym również nerwicy serca i żołądka.

Badania niektórych uczonych wskazują, że systematyczne przyjmowanie tego miodu wpływa na wzrost poziomu hemoglobiny, pobudza procesy odnowy i wzmacniania organizm po długich i wyczerpujących chorobach. Inne badania wykazały, że systematyczne i dłuższe, a najlepiej stałe przyjmowanie miodu gryczanego, choćby w minimalnej dawce 25-30 g (łyżka stołowa), wpływa na poprawę pamięci, wzroku i słuchu.

W ostatnich latach spotyka się opinię o korzystnym oddziaływaniu miodu gryczanego w procesach odnowy po złamaniach kości, a także jako środka wspomagającego terapię przeciwnowotworową.

Te wybrane, przybliżone tu, niektóre spośród innych jeszcze właściwości miodu gryczanego dowodzą, że słusznie uważany jest on za jeden z najlepszych polskich miodów. Nic więc dziwnego, że jest poszukiwany, a znający jego zdrowotne walory gotowi są nawet płacić za jego nabycie wyższą cenę.