Dojechać tu niełatwo – szybka droga z Wrocławia, przez Kłodzko, do granicy z Czechami jest dopiero w planach. Jak już się dojedzie – jest jednak co oglądać i podziwiać.

Najciekawiej pod ziemią

Jakie są największe atrakcje okolicy? Zależy, co kto lubi. Dla niektórych może to być samo tysiącletnie Kłodzko, w którym też jest sporo do obejrzenia. Położone centralnie, coraz bardziej zadbane miasto, może być bazą wypadową w okolice.

Największe wrażenie robi górująca nad Kłodzkiem twierdza, z której murów rozciąga się rozległy widok. Przy dobrej widoczności można dostrzec sporo oddalone góry, ponoć nawet masyw Śnieżnika.

Ale to, co najbardziej intrygujące, jest pod ziemią – w skale wykuto niegdyś 40 km podziemnych dróg. Zbudowana na Zamkowej Górze forteca i tzw. mała twierdza na Owczej Górze podczas oblężenia zamykały drogę do miasta. Dwa pułki piechoty mogły stąd długo nie wychodzić – podziemia mieściły wystarczającą ilość zapasów. Z czasem twierdza stała się ciężkim więzieniem, przetrzymywano tu m.in. powstańców śląskich i żołnierzy Wojska Polskiego ujętych w 1939 r.

Nie do zdobycia

W Kłodzku warto zwrócić uwagę na najstarszy w Polsce gotycki most św. Jana Nepomucena, podobny do praskiego mostu Karola. Oba łączą figury świętych, m.in. św. Jana Nepomucena – chroniącego przed powodzią.

Najcenniejszym zabytkiem Kłodzka jest jednak gotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wznoszony, z przerwami, przez ponad 150 lat. Trzeba zwrócić uwagę na jego bogate barokowe wnętrze, a przy prawej nawie, w kaplicy ozdobionej XV-wiecznymi freskami – na jedną z piękniejszych rzeźb gotyckich w Polsce – Madonnę z czyżykiem. Nie zawsze jest to jednak możliwe: rzeźba jest wypożyczana do muzeów i galerii w całej Europie.

Miłośnicy twierdz, fortów i umocnień powinni wybrać się do Srebrnej Góry, położonej u podnóża Gór Sowich. Tamtejsza twierdza ma opinię największej górskiej twierdzy w Europie. Z daleka nie robi wrażenia, bo jest wtopiona w ukrytą w lesie Srebrną Górę.

Cel budowy w końcu XVIII wieku był ambitny – zbudować twierdzę nie do zdobycia. Dzięki odparciu szturmu wojsk napoleońskich w 1807 r. twierdza Srebrnej Góry może się szczycić mianem niezdobytej. W jej wnętrzu mogło się zmieścić ponad 3,5 tys. żołnierzy.

Dech w piersiach

Z pewnością nie można ominąć Gór Stołowych – płytowych, zbudowanych ze spękanych, ułożonych piętrowo warstw piaskowca. Urzekają one bajkowym krajobrazem z basztami, urwiskami, skalnymi grzybami, labiryntami i szczelinami.

Szczeliniec Wielki, najwyższa tutejsza góra (919 m n.p.m.), jest jedną z największych atrakcji turystycznych Sudetów. Widok na masyw tworzony przez Szczeliniec Wielki i Mały, wznoszący się wysoko ponad okolicę, zapiera dech w piersiach. Podobnie jak widok z tarasów widokowych na Szczelińcu; różnorodne formy skalne przypominające zwierzęta (Wielbłąd, Mamut, Słoń) mogą oczarować.

Miłośnicy górskiego spokoju powinni jednak omijać to miejsce latem, gdy trwa najazd turystów. Lepiej zwrócić wtedy uwagę na niedalekie Góry Bystrzyckie, Złote, Bialskie czy Masyw Śnieżnika.

Złoto w Złotych

Leżące po drugiej stronie kotliny Góry Złote są jednym z najbardziej malowniczych pasm sudeckich, do złudzenia przypominają Beskidy – nazwę zawdzięczają występującym tu żyłom złota. W okolicach Złotego Stoku wielką atrakcją, szczególnie dla młodzieży, jest mieszczące się w starej kopalni Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota.

Z Gór Stołowych blisko jest do Wambierzyc, nazywanych niekiedy Śląską Jerozolimą. Rozplanowanie miejscowości nawiązuje do topografii Jerozolimy i miejsc znanych z Ziemi Świętej. Jest wzgórze Syjon, góra Tabor, Synaj, i Golgota. Nad ulicami wznoszą się Bramy Jerozolimskie, da się także rozpoznać pałac Heroda.

Wielkie schody prowadzą na osobliwą kalwarię i do XVIII-wiecznej świątyni, przepełnionej barokowymi figurami i zdobieniami. Wzniesiono ją tu wobec rozprzestrzeniania się kultu XIV-wiecznej figurki Matki Bożej, w miejscu, gdzie według tradycji, w XIII wieku cudownie odzyskał wzrok niewidomy Jan z Ratna.

Do „wód szlązkich”

Kiedyś do Kotliny Kłodzkiej przyjeżdżało się jak do zagłębia uzdrowiskowego – zażywać kąpieli zdrowotnych czy masaży. Obecnie też można to robić, choć raczej Polanica, Lądek, Duszniki czy Kudowa oferują dziś nowocześniejszą wersję, czyli spa & wellness.

Nie przemija sława miejscowych wód leczniczych. Kotlina – jak żaden chyba inny rejon Polski – przyciąga ich rozmaitością. Wiele tutejszych miast ma słowo „zdrój” w nazwie i długą historię. Okoliczne wody i uzdrowiskowa atmosfera przyciągały tu od wieków chorych. Leczył się tu z gruźlicy młody Fryderyk Chopin. W Dusznikach spędził lato 1826 r. Po ukończeniu ostatniej klasy w Liceum Warszawskim wybrał się wraz z matką w podróż do „wód szlązkich”. Podstawą kuracji były wtedy kąpiele, picie wody oraz kuracja serwatką. Tak też czas spędzał i Chopin, a przy okazji grał na fortepianie oraz spacerował.

Z Kudowy na Śnieżnik

Niedaleko Gór Stołowych usytuowana jest Kudowa-Czermna, gdzie dużym zainteresowaniem cieszy się osobliwa Kaplica Czaszek. Ściany i sufit kaplicy wyłożone są 3 tys. czaszek i kości ludzkich, ofiar wojen śląskich i chorób zakaźnych w XVIII wieku. W podziemiach znajduje się jeszcze ponad 20 tys. czaszek.

O tym, że w Kotlinie i otaczających ją górach jest co oglądać, wiedział ks. Karol Wojtyła. Szlak papieski, wiodący przez okolicę, wytyczono, by upamiętnić wyprawę późniejszego papieża z przyjaciółmi w 1953 r. Wiedzie on od Kudowy, przez Góry Stołowe, Wambierzyce, Duszniki-Zdrój, Międzylesie, na Śnieżnik, Górę Igliczną, do Długopola.

Masyw Śnieżnika, najwyższej góry w otoczeniu kotliny, charakteryzuje się stromymi zboczami – porośniętymi lasem – oraz spłaszczonymi wierzchołkami. Ze szczytu (1425 m n.p.m.) roztacza się piękny widok.

Główną atrakcją jest jednak Jaskinia Niedźwiedzia obok Kletna, słusznie uważana za najpiękniejszą w Polsce. Zachwyca stalaktytami, stalagmitami i podziemnymi strumieniami oraz szkieletem niedźwiedzia jaskiniowego, którego tu niegdyś znaleziono – stąd nazwa jaskini.

Matka na kamieniu

Ciekawym miejscem w Masywie Śnieżnika jest kamienisty szczyt Trójmorskiego Wierchu, znany z rozległych widoków i z tego, że mają tam swoje źródła dopływy trzech mórz – Bałtyckiego, Północnego i Czarnego. Wody spływają stąd do Odry, Łaby i Dunaju.

Na stokach Góry Iglicznej, w tym samym Masywie, znajduje się sanktuarium Matki Bożej – chyba najpiękniej usytuowane w Sudetach. Kościółek pątniczy wzniesiono w końcu XVIII wieku. W pobliżu znajduje się droga krzyżowa, prowadząca na wierzchołek.

W drodze powrotnej warto się zatrzymać w miejscowości Bardo, wciśniętej między góry nad Nysą Kłodzką, gdzie w średniowieczu przewieszono kamienny most. Nad miastem góruje surowa bryła barokowej bazyliki.

Bazylika kryje cudowny posążek Matki Bożej Bardzkiej z XII wieku. Szlak turystyczny wspina się z centrum ku Górze Bardzkiej, zwanej również Kalwarią. W 1400 r. mieszkańcy mieli zobaczyć Matkę Bożą siedzącą na kamieniu i płaczącą nad nieszczęściami, które miały wkrótce spaść na ziemię śląską podczas nadciągających wojen. Dziś stoi tam kaplica.