W sobotę 5 maja 2018 r. na Tor Vergata w Rzymie (w miejscu, gdzie w 2000 r. Jan Paweł II przewodniczył Jubileuszowym Światowym Dniom Młodzieży) zgromadziło się blisko 150 tys. członków wspólnot neokatechumenalnych ze 134 krajów świata, razem z 90 biskupami. Polska reprezentacja była jedną z największych, a towarzyszyli jej kard. Kazimierz Nycz oraz bp Zbigniew Kiernikowski.

Burzliwy rok

Rok 1968 to dla Polaków czas demokratycznych zrywów studenckich, przymusowej emigracji osób żydowskiego pochodzenia, „praskiej wiosny” i jej pacyfikacji przez wojska Układu Warszawskiego. Ten sam rok po drugiej stronie żelaznej kurtyny był równie niespokojny, choć z zupełnie innych powodów. W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Meksyku, Japonii czy Australii informacje o masowych protestach studentów nie schodziły z prasowych czołówek. Środowiska lewicowe i studenci demonstrowali m.in. przeciw przedłużającej się wojnie w Wietnamie, polityce amerykańskiej w krajach Trzeciego Świata czy rządom i tradycjom konserwatystów. Szczególnie silne protesty miały miejsce we Francji, gdzie studenci wyrażali swój sprzeciw głównie wobec skostniałego i przestarzałego systemu oświaty oraz „brudnej” wojny w Algierii. Wkrótce dołączyli do nich robotnicy i przedstawiciele kultury, którzy wysuwali swoje roszczenia. W pierwszych dniach maja w Paryżu doszło do eskalacji napięć, które doprowadziły do wybuchu ulicznych walk między demonstrantami a siłami porządkowymi. Wydarzenia 1968 r. na Zachodzie poskutkowały głębokimi zmianami w życiu politycznym, społecznym i kulturalnym. W społeczeństwie zaczęły się szerzyć doktryny liberalne, rozkwitły idee feministyczne, a również tzw. rewolucja seksualna lat 70. uznawana jest za jedną z konsekwencji kontestacji. Były prezydent Francji Nicolas Sarkozy o wydarzeniach w Paryżu sprzed 50 lat wyraził się następująco: „Maj ’68 pozostawił nam ideologię intelektualnego i moralnego relatywizmu. Spadkobiercy maja ’68 przeforsowali pogląd, że wszystko ma tę samą wartość, że od teraz nie ma różnicy między dobrem i złem, prawdą i fałszem, pięknem i brzydotą. (...) Ofiara liczyła się mniej niż sprawca. (...) Kult bożka pieniądza, pogoń za szybkim zyskiem, spekulacje, patologie kapitalistycznych rynków finansowych mają swoje źródło w wartościach maja ’68. Jeśli nie ma już żadnych reguł, żadnych norm, żadnej moralności, żadnego szacunku, żadnych autorytetów, wtedy wszystko wolno”.

W trakcie tych samych majowych dni, w których na ulicach Paryża wznoszono barykady, w Wiecznym Mieście narodziła się nowa rzeczywistość w Kościele katolickim: neokatechumenat, który Jan Paweł II w książce „Wstańcie, chodźmy!” określił jako fenomen.

Wielki dar dla Kościoła naszych czasów

W trakcie spotkania na Tor Vergata papież Franciszek wręczył krzyże 34 prezbiterom, którzy wraz z ekipami świeckich katechistów wyruszą z misją „ad gentes” na cały świat. Ojciec Święty rozesłał także ekipy misjonarzy do kilkudziesięciu rzymskich parafii. – Wasz charyzmat jest wielkim darem Boga dla Kościoła naszych czasów – powiedział. – Dziękujemy Panu za te pięćdziesiąt lat. Wpatrując się w Jego pełną miłości wierność, nigdy nie traćcie ufności: On się wami zaopiekuje, a jednocześnie zachęci do wyjścia do wszystkich narodów z pokorną prostotą, tak jak ukochani uczniowie – dodał Ojciec Święty. Następnie Franciszek wyraził wdzięczność członkom Drogi za ich misyjne zaangażowanie, a słowo, które do nich skierował, oparł na wezwaniu Chrystusa: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody”. Podkreślił, że misja wymaga opuszczenia naszej tzw. strefy życiowego komfortu i podjęcia ryzyka. – Aby wyjść, nie można być obciążonym – tłumaczył.

– Aby głosić, trzeba z czegoś zrezygnować. Tylko Kościół, który zostawia świat, może dobrze głosić Pana. Tylko Kościół wolny od władzy i pieniądza, wolny od tryumfalizmu i klerykalizmu w wiarygodny sposób świadczy o Chrystusie, który wyzwala człowieka – zauważył Ojciec Święty. – I ten, kto z miłości do Niego uczy się rezygnować z rzeczy, które przemijają, otrzymuje ten wielki skarb: wolność. Nie zamyka się we własnych przywiązaniach, które ciągle domagają się czegoś więcej i nigdy nie dają pokoju, ale czuje, że bez żadnego niepokoju serce się rozszerza, gotowe do służby Bogu i braciom. Franciszek podkreślił także z całą mocą, że Chrystus nie posyła jednej, indywidualnej osoby, ale osoby tworzące wspólnotę, choćby bardzo małą, będące razem. – Kroczyć razem to sztuka, której ciągle musimy się uczyć. Trzeba być uważnym, aby np. nie dyktować innym kroku. Należy towarzyszyć i czekać, pamiętając, że droga drugiego nie jest taka sama jak moja – zaznaczył Ojciec Święty. – Tak jak w życiu nikt nie ma takiego samego kroku jak drugi, podobnie w wierze i w misji: idziemy razem, bez izolowania się i bez narzucania własnego rozumienia drogi, zjednoczeni, jak Kościół, z pasterzami, ze wszystkimi braćmi i siostrami, bez wybiegania w przód i bez narzekania, że ktoś idzie wolniej. Jesteśmy pielgrzymami, którym towarzyszą bracia, i którzy sami zarazem towarzyszą też innym. Należy to robić osobiście, z troską i szacunkiem dla drogi każdego i bez wymuszania na kimś jego wzrastania, ponieważ odpowiedź dawana Bogu dojrzewa tylko w autentycznej i szczerej wolności.

Trwał Sobór Watykański II

Droga Neokatechumenalna narodziła się w slumsach Madrytu, do których na początku lat 60. ubiegłego wieku trafił jej dzisiejszy inicjator – Kiko Argüello. Był wówczas dwudziestoletnim, obiecującym i nagradzanym już malarzem, pochodzącym z zamożnego domu stołecznego adwokata. Należy podkreślić, że Kiko dopiero co wrócił na łono Kościoła – wcześniej określał się jako ateista. Z rzeczywistością slumsów zetknął się bezpośrednio po raz pierwszy, gdy próbował pomóc służącej gnębionej przez męża pijaka. Po odbyciu służby wojskowej w Algierii Kiko odkrył, że gdyby nazajutrz Chrystus przyszedł powtórnie na ziemię, to chciałby znaleźć go u stóp Krzyża, wśród tych, którzy bardzo cierpią na skutek grzechów innych ludzi – wśród ubogich. Zdecydował się więc wejść do „społecznych katakumb”, by przepowiadać Ewangelię ludziom z marginesu. Chciał w ten sposób realizować formułę Charles’a de Foucaulda: żyć w ciszy jak Jezus w Nazarecie, w kontemplacji u nóg Chrystusa Ukrzyżowanego, wśród biedaków. Pewien opiekun społeczny wskazał mu wówczas slumsy Palomeras Altas. Argüello zamieszkał w baraku, w którym chroniły się psy. Miał ze sobą tylko Biblię i gitarę, spał na podłodze, na sienniku wypchanym słomą. W slumsach Kiko poznał Carmen Hernández, absolwentkę chemii, posiadającą też licencjat z teologii, która właśnie organizowała grupę ewangelizacyjną, mającą wyruszyć do ubogich w Boliwii. Ostatecznie także ona zamieszkała w Palomeras Altas i razem z Kiko rozpoczęła przepowiadanie Ewangelii ludziom z marginesu. Po latach Kiko wspominał: „Pod naciskiem tego środowiska biednych Pan pozwolił nam znaleźć formę przepowiadania, syntezę, która została przyjęta przez owych braci i stworzyła pewną «koinonię», wspólnotę chrześcijańską. Tak zrodziła się wśród biednych pierwsza wspólnota, złożona z: Cyganów, analfabetów, żebraków, byłych więźniów, prostytutek itd. Wspólnota, w której uwidaczniała się miłość Chrystusa Ukrzyżowanego, stała się znakiem. Dzięki ówczesnemu arcybiskupowi Madrytu – Casimiro Morcillo Gonzálezowi można było przenieść tę rzeczywistość na inne parafie Madrytu, później Rzymu, a także innych krajów. W barakach odkryliśmy trójnóg, na którym później oparliśmy całą Drogę Neokatechumenalną: Słowo, Liturgię i Wspólnotę”. Pierwsza wspólnota neokatechumenalna pojawiła się w Rzymie w roku 1968 i dlatego ten rok uznawany jest za moment narodzin „strukturalnej” Drogi, za formalną datę jej powstania. Dziś neokatechumenat tętni życiem w ponad 130 krajach na pięciu kontynentach i liczy ponad 20 tys. wspólnot.