Według podań Małgorzata była córką pogańskiego kapłana. Po śmierci matki została oddana piastunce, która była chrześcijanką. Opiekunka doprowadziła ją do poznania nauki Jezusa Chrystusa, a następnie chrztu.

Ścięta mieczem za wiarę

W czasach, których żyła św. Małgorzata, rozpoczęły się tragiczne prześladowania chrześcijan, które cesarz Dioklecjan wprowadził w całym cesarstwie. W urodziwej Małgorzacie zakochał się namiestnik rzymski i chciał ją pojąć za żonę. Ona jednak stanowczo odmówiła, twierdząc, że jej oblubieńcem jest Jezus. Rozzłoszczony zalotnik kazał uwięzić Małgorzatę i obietnicami, a później groźbami chciał ją musić do odstępstwa od wiary. Młoda chrześcijanka nie uległa namowom, wtedy namiestnik nakazał torturować Małgorzatę. Jej ciało oprawcy szarpali hakami i przypiekali ogniem. Wtedy miał też pojawić się szatan w postaci smoka i ją zaatakować. Męczennica odpędziła go znakiem krzyża świętego. Mimo wymyślnych tortur, nie ugięła się i nie wyparła się wiary. Została ścięta mieczem.

Jej bohaterska śmierć spowodowała, że kult Małgorzaty bardzo się rozprzestrzenił. W średniowieczu należała do bardzo znanych i popularnych świętych. Do rozpowszechnienia jej kultu przyczynili się krzyżowcy, którzy w Azji Mniejszej widzieli bardzo żywy kult męczennicy. Należała na Zachodzie do grona Czternastu Wspomożycieli, do których pomocy uciekał się lud w szczególnych potrzebach. W ikonografii Małgorzata przedstawiana jest ze smokiem lub z krzyżem w ręku, którym miała odpędzić szatana. Dla podkreślenia jej pochodzenia ze szlachetnej rodziny często przedstawiana jest z koroną na głowie, chociaż nigdy nie była królową.

Gotycki kościół

Św. Małgorzata jest patronką kościoła w Moskorzewie. Fundatorem świątyni był Klemens z Moskorzewa herbu Pilawa, podkanclerzy koronny i kasztelan wiślicki. Świątynia została wybudowana około 1380 r. Gotycki kościół wykonany z cegły przetrwał wiele dziejowych burz. W drugiej połowie XVI wieku świątynia została zamieniona na zbór kalwiński, a po 1562 r. ariański. Po odzyskaniu kościoła przez katolików miejscowi właściciele Potoccy gruntownie odnowili świątynię w latach 1892-1906. Kolejne restauracje zostały przeprowadzone w XX wieku. Remonty prowadzone na przestrzeni wielu lat spowodowały gruntowną zmianę wystroju gotyckiego kościoła. W świątyni znajdują się cztery ołtarze: dwa boczne w głównej nawie – jeden z 1637 r., drugi z około 1700 r. oraz ołtarz św. Izydora w południowej kaplicy. Ołtarz główny został wykonany w pierwszej połowie XVIII wieku.

Święta z głównego ołtarza

W barokowym ołtarzu głównym znajduje się obraz Maryi z Dzieciątkiem. Obraz w podwójnej ramie, ozdobionej ornamentem z liści akantu i kwiatów. Matka Boża z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii. Maryja została ukazana z prawą ręką zgiętą w łokciu, uniesioną lekko ku górze. Dzieciątko na lewym ramieniu, z lewą ręką opuszczoną, prawą błogosławiącą. Partie twarzy i rąk malowane, karnacja obu postaci jest ciemna. Reszta przykryta – co ciekawe – drewnianą sukienką, na której wyrzeźbiono szaty. Dzieciątko na kolanach trzyma kulę, w tle wić roślinna z winnymi gronami. Maryję i Dzieciątko pokrywa złocona i posrebrzana sukienka. Nad obrazem Maryi u zwieńczenia ołtarza znajduje się figura patronki kościoła św. Małgorzaty.

Rzeźba wolno stojąca, pośrodku otoku ze srebrnych obłoków i glorii ze złoconymi promieniami. Święta ukazana w postawie stojącej. Figura, podobnie jak wszystkie cenne przedmioty w kościele, jest zinwentaryzowana i dokładnie opisana. „Głowa lekko przechylona w lewo, twarz pełna, owalna, nos prosty, brwi silnie skośne, oczy skierowane ku górze. Włosy zaczesane do tyłu, z przedziałkiem pośrodku. Lewa ręka ugięta w łokciu podtrzymuje na wysokości biodra połę płaszcza. W prawej ręce święta trzyma palmę męczeństwa. Ubrana w długą srebrną suknię, z gorsetem silnie wciętym ponad talią. Płaszcz narzucony na suknię na lewym ramieniu. Fałdy szat głębokie i ruchliwe, na sukni przeważnie podłużne, u dołu skłębione, na płaszczu załamujące się. Suknia srebrna, gorset i płaszcz złoty. Karnacja ciała w kolorze naturalnym”. Tyle opis rzeźby, którego dokonali mgr Aleksander Broda i Jerzy Żmudziński w1983 r. W świątyni nie ma więcej wyobrażeń patronki. Nie ma żadnego obrazu ani płaskorzeźby, jedynie ta figura w głównym ołtarzu przedstawia świętną męczennicę. Jednak św. Małgorzata nie jest jedyną patronką świątyni. Drugim patronem jest św. Antoni.

Drugi patron

W ołtarzu po lewej stronie prezbiterium znajduje się obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Święty Portugalczyk ma głowę zwróconą lekko w lewą stronę, a w prawej opuszczonej dłoni trzyma kwiat. Twarze i ręce postaci są malowane, w kolorze karnacji, na głowie św. Antoniego tonsura. Tło malowane w kolorze szaro-niebieskim. Resztę powierzchni pokrywa sukienka, na której rzeźbione są fałdy szat i kwiaty. Nad głowami postaci nimby metalowe o postrzępionych promieniach, złocone. – Św. Antoni Padewski jest drugim patronem naszej świątyni – mówi ks. Piotr Szpyrka. Obydwa odpusty, ku czci św. Małgorzaty i św. Antoniego są przez naszych parafian traktowane tak samo – dodaje. Nie zachowały się żadne tradycje związane z kultem św. Małgorzaty. W parafii nie ma specjalnych nabożeństw ku czci męczennicy. Odpust ku czci świętej odbywa się 13 lipca, nigdy nie jest przenoszony. W tym dniu po uroczystej sumie odbywa się procesja z Najświętszym Sakramentem. Patrząc na ołtarz św. Antoniego, można przypuszczać, że w przeszłości odbierał on większą cześć i był bardziej znany niż Patronka, której dedykowany jest kościół w Moskorzewie. Może to pora, aby na nowo odkryć niezwykłe życie Małgorzaty męczennicy i niezłomnego świadka wiary, czczonej również jako patronka rodzących kobiet.

* * *

Święta Małgorzato,
Męczenniczko Pańska,
któraś w mocnym zaufaniu
ku Bogu pokonała złego ducha
i zniweczyła chytre jego zamysły, uproś nam łaskę u Boga,
abyśmy również wszelkim
nagabywaniom i pokusom
jak najusilniej opierać się mogli,a tym samym wiecznej zguby i zatracenia uniknęli.
Przez Pana naszego Jezusa
Chrystusa, który króluje
w Niebie i na ziemi.
Amen.